close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • POLSKA W OECD

  • W procesie przemian systemowych w Polsce uznano, że członkostwo w OECD powinno odegrać zasadniczą rolę w strategii wchodzenia Polski do struktur europejskich.

     

    W 1990 r. OECD utworzyła Centrum do spraw Współpracy z Krajami w Trakcie Przemian (Center for Cooperation with Economies in Transition - CCET). Zadaniem Centrum jest wspomaganie i koordynacja pomocy świadczonej przez OECD krajom zmierzającym do gospodarki rynkowej. Na zlecenie CCET opracowano analizy gospodarek Czech, Polski, Węgier, Federacji Rosyjskiej, Bułgarii i Rumunii oraz zebrano informacje na temat możliwości inwestowania kapitału zagranicznego w niektórych krajach powstałych z rozpadu byłego ZSRR.

     

    Kraje najbardziej zaawansowane w procesie reform systemowych (tj. Czechy, Polskę, Słowację i Węgry) objęto specjalnym programem Partners in Transition - PiT (Partnerzy w trakcie Przemian). Przedstawiciele wymienionych krajów uczestniczyli w pracach komitetów OECD jako obserwatorzy, odbywali również staże w dyrektoriatach problemowych Sekretariatu OECD.

     

    Na początku lat dziewięćdziesiątych większość państw członkowskich OECD opowiadała się za utrzymaniem elitarnego charakteru tej organizacji i przeciwstawiała się szybkiemu przyjmowaniu nowych członków. Od czasu przyjęcia Nowej Zelandii (1973 r.) OECD była ponad dwadzieścia lat zamkniętym klubem rozwiniętych państw Zachodu. Początkowo niechętnie odniesiono się też do usilnych starań rządów Polski i Węgier (w mniejszym stopniu ówczesnej Czecho-Słowacji o uznanie przez OECD ich przygotowania do członkostwa za jedno z zadań programu PiT).

    Zmiana stanowiska OECD nastąpiła głównie dzięki staraniom rządów Stanów Zjednoczonych i kilku krajów Europy Zachodniej. Na sesji Ministerialnej Rady OECD w czerwcu 1993 r. ministrowie krajów członkowskich podjęli decyzję o rozpoczęciu negocjacji z Meksykiem w sprawie przyjęcia go do OECD. Równocześnie postanowiono, że w następnej kolejności będą mogły ubiegać się o status członkowski Korea Południowa i państwa realizujące program PiT.

    Dzięki naciskom, przede wszystkim Niemiec i Austrii, a także zabiegom dyplomatycznym przedstawicieli Węgier i Polski realizujących program PIT, uczestnicy wspomnianej sesji odnieśli się przychylnie do kwestii członkostwa państw Grupy Wyszehradzkiej objętych programami Partners in Transition, stwierdzając m. in., że programy te pomagają tym krajom w uzyskaniu zdolności do sprostania warunkom członkostwa w OECD. 

     

    Ocena Rady Ministerialnej OECD zachęciła władze Polski i pozostałych krajów realizujących program PiT do złożenia formalnych wniosków o przyjęcie do OECD. Węgry zrobiły to 22 grudnia 1993 r., Czechy - 10 stycznia 1994 r., rząd Polski - 1 lutego 1994 r.

    W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że Polska jest w stanie sprostać trzem podstawowym kryteriom formalnym: pluralizmu politycznego, przestrzegania praw człowieka i gwarancji swobód obywatelskich. Tworzy też podstawy gospodarki rynkowej, wprowadzając reformy systemowe. Upoważnia ją to zatem do ubiegania się o status członkowski OECD.

     

    Podczas 33. Sesji Ministerialnej w dniach 7-8 czerwca 1994 r. Rada OECD podjęła decyzję o upoważnieniu Sekretariatu Organizacji do szybkiego rozpoczęcia oficjalnych dwustronnych negocjacji z rządami poszczególnych krajów Grupy Wyszehradzkiej. Miały one wstępować do Organizacji oddzielnie, jak tylko będą gotowe do przyjęcia wszystkich obowiązków pełnoprawnego członka OECD.

     

    W końcu lipca 1994 r. Rada OECD zatwierdziła procedurę negocjacyjną dla Polski i dla innych krajów Grupy Wyszehradzkiej. Na jej podstawie Międzyresortowy Zespół Ekspertów KERM ds. Opracowania Strategii Dochodzenia Polski do Członkostwa w OECD przygotował wymagane "Memorandum of Understanding", które zostało przekazane szefowi Dyrekcji Prawnej OECD przez władze polskie.

    W pierwszej części "Memorandum" przedstawiony jest stosunek polskiego rządu do 162 podstawowych aktów prawnych Organizacji, w drugiej - prezentacja polskiego stanowiska wobec zasadniczych instrumentów OECD. Przeważająca część aktów prawnych, decyzji, konwencji, porozumień, deklaracji i rekomendacji została przyjęta przez rząd polski bez zastrzeżeń. Osiem załączników zawiera też wykaz proponowanych zastrzeżeń i uwag zgłaszanych pod adresem innych aktów prawnych.

     

    Po przychylnym przyjęciu "Memorandum" przez Sekretariat OECD ustalono dla Polski harmonogram dalszych negocjacji i główne ich tematy. Były to:

     

     

     

    1. polityka wobec przepływów kapitałowych, transakcji usługowych, sektora bankowo-finansowego, inwestycji zagranicznych i przedsiębiorstw wielonarodowych w świetle jej zgodności z "kodeksami liberalizacyjnymi" i instrumentami inwestycyjnymi OECD;

    2. stan ochrony środowiska i polityka ekologiczna;

    3. polityka podatkowa;

    4. polityka państwa wobec przemysłu stoczniowego (budowa i remonty statków handlowych).

    Negocjacje odbywały się na forum pięciu głównych komitetów sektorowych, jednej grupy funkcjonującej przy Radzie OECD oraz pięciu grup roboczych, upoważnionych przez Radę Organizacji do rozpatrzenia polskiego wniosku o członkostwo w OECD. Celem uzgodnień było dostosowanie polskiego prawa do "kodeksów liberalizacyjnych", instrumentów inwestycyjnych i innych głównych aktów OECD.

     

    Komitet Przepływów Kapitałowych i Transakcji Niewidzialnych (CMIT) oraz Komitet Inwestycji Międzynarodowych i Przedsiębiorstw Wielonarodowych (CIME) przedstawił Polsce listę koniecznych zaleceń, w celu uzyskania ich rekomendacji. W wyniku realizacji tych zaleceń, strona polska przygotowała i przekazała 31 stycznia 1996 r. do OECD "Założenia liberalizacji przepływów kapitałowych", zawierające szczegółowy harmonogram działań liberalizacyjnych do 2004 r. (później ograniczony do roku 2000). Na szczególne podkreślenie zasługuje zobowiązanie Polski do stopniowej, ale stałej liberalizacji w dziedzinie przepływów kapitałowych, aż do pełnej liberalizacji w tym zakresie, integracji polskiego systemu finansowego z międzynarodowym i wprowadzenia pełnej wymienialności złotego.

     

    W trakcie dwuletnich negocjacji, strona polska prowadziła prace związane z dostosowaniem polskiego prawa do aktów prawnych obowiązujących w krajach członkowskich OECD. W około 30% przypadków wymagało to wprowadzenia znaczących zmian do obowiązującego w Polsce prawa.
    Negocjacje formalne dotyczyły przede wszystkim polityki ekologicznej i ochrony środowiska naturalnego (ze szczególnym uwzględnieniem polityki wobec produkcji, transportu oraz przechowywania chemikaliów i odpadów przemysłowych); polityki w dziedzinie transportu morskiego i w odniesieniu do sektora stoczniowego; polityki podatkowej, polityki wobec sektora bankowego i ubezpieczeniowego, inwestycji zagranicznych i przedsiębiorstw wielonarodowych, przepływów kapitałowych i bieżących transakcji niewidzialnych.

    Negocjacje nieformalne, a więc nie mające decydującego wpływu na podjęcie ostatecznej decyzji o zaproszeniu Polski do przyjęcia członkostwa w OECD, dotyczyły handlu zagranicznego, rynków finansowych, polityki i prawa w dziedzinie ochrony konkurencji. 

     

    Rok 1995 przyniósł zakończenie negocjacji na forum Komitetu Transportu Morskiego (w maju 1995 r.), Grupy ds. Produktów Chemicznych (Komitetu Polityki Ekologicznej) i Komitetu Zarządzającego Programem Specjalnym ds. Kontroli Chemikaliów (w czerwcu 1995 r.), Grupy (Komitetu Polityki Ekologicznej) ds. Polityki Zarządzania Odpadami (w październiku 1995 r.), Komitetu Rynków Finansowych (w listopadzie 1995 r.) i Komitetu Polityki Ekologicznej (w grudniu 1995 r.).

     

    W 1996 r. zakończono negocjacje prowadzone w Komitecie Handlu (w lutym 1996 r.), w Komitecie Prawa i Polityki Konkurencji (w lutym 1996 r.), w Grupie Roboczej Komitetu Spraw Podatkowych ds. Zapobiegania Nadużyciom Podatkowym (w marcu 1996 r.), w Grupie Roboczej Komitetu Spraw Podatkowych ds. Opodatkowania Przedsiębiorstw Wielonarodowych (w kwietniu 1996 r.) i w Grupie Rady OECD ds. Budownictwa Okrętowego (wstępne negocjacje dotyczące przystąpienia Polski do Porozumienia w sprawie przestrzegania warunków normalnej konkurencji w przemyśle budowy i remontu statków handlowych - w maju 1996 r.).

     

    Jednocześnie prowadzono wieloetapowe, trudne negocjacje na forum Komitetu Przepływów Kapitałów i Transakcji Niewidzialnych (CMIT), Komitetu Inwestycji Międzynarodowych i Przedsiębiorstw Wielonarodowych (CIME) oraz kilku Grup Roboczych Komitetu Spraw Podatkowych. W 1996 r. przyjęto szereg rozwiązań w zakresie dostosowania polskiego prawa do legislacji OECD. Wśród nich wprowadzono m. in. nowelizację ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym, nowelizację ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nowelizację ustawy o zobowiązaniach podatkowych wprowadzającą dostęp służb podatkowych do tajemnicy bankowej, nowelizację zarządzenia ministra finansów w sprawie ogólnych zezwoleń dewizowych, liberalizującą przepływy inwestycji pośrednich i portfelowych (w kwietniu 1996 r.); rozporządzenie ministra finansów w sprawie zasad reasekuracji ryzyka ubezpieczeniowego za granicą (weszło w życie w kwietniu 1996 r.); rozporządzenie ministra finansów w sprawie określenia przypadków dopuszczalności zawierania umów ubezpieczeniowych z zakładami ubezpieczeniowymi nie posiadającymi zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej na terytorium RP (weszło w życie w kwietniu 1996); instrukcję administracyjną ministra finansów w sprawie transferu cen w transakcjach międzynarodowych (podpisana 29 kwietnia 1996 r.); strona polska wycofała zastrzeżenia dotyczące pozycji H1 Kodeksu liberalizacji bieżących transakcji niewidzialnych w zakresie limitów kwotowych filmów produkcji zagranicznej w TV.

     

    Wszelkie przedsięwzięcia zostały pozytywnie ocenione przez Komitety CMIT/CIME 13 maja 1996 r. Wprowadzenie przez Polskę w dużym zakresie istotnych zmian legislacyjnych, instytucjonalnych oraz w polityce społeczno-gospodarczej spowodowało uzyskanie rekomendacji kolejnych Grup Roboczych i Komitetów OECD.

    W czerwcu formalnie zakończono negocjacje z Polską we wszystkich Komitetach OECD. CMIT/CIME zaakceptowało nowelizację ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, a Komitet Spraw Podatkowych przyjął ustawowe rozwiązanie polskie w sprawie dostępu do informacji o stanie kont bankowych. Zaproszenie Polski do OECD wystosowano zgodnie z harmonogramem 11 lipca 1996 r.

     

     

    Polska została przyjęta do OECD jako kraj z najdłuższą listą wyjątków. Przejściowo zakres liberalizacji będzie mniejszy, niż to wynika z przyjętych standardów OECD. Największe koncesje wynegocjowane przez stronę polską dotyczą sektora usług finansowo-ubezpieczeniowych, niektórych ustaw dotyczących ochrony środowiska i sektora stoczniowego. Zgłaszając listę pożądanych wyjątków, Polska zobowiązała się, że zmniejszy ich liczbę tak szybko, jak to będzie możliwe. Ostatnie ograniczenia przestaną obowiązywać po 2000 r. Odnosi się to również do ustaw dotyczących wymienialności złotego.

     

     

    Liberalizacja gospodarki Polski została wynegocjonowana na poziomie minimalnym, wymaganym przez OECD. Z powodu naszego opóźnienia w rozwoju gospodarczym zostały przyznane Polsce okresy przejściowe (ochronne) w określonych dziedzinach, pozwalające na ich dostosowanie do wymogów międzynarodowej konkurencyjności; jednocześnie Polska będzie się znajdowała pod ochroną tej organizacji.

    Formalne przystąpienie Polski do OECD nastapiło 22 listopada 1996 r.

     

     

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: